Deniz ve Hava Ulaştırmasında Gümrük Muafiyeti Yeniden Düzenlendi: 2026/12 Sayılı Genelge
Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava ulaştırmasında kullanılan eşyanın gümrük muafiyeti uygulamalarını yeniden düzenleyen 2026/12 sayılı Genelge’yi 19 Kasım 2026’da yayımladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile birlikte yürütülen ve bir yılı aşkın süren çalışmalar sonucunda hazırlanan düzenleme, sektör temsilcilerinin sahadaki ihtiyaç ve talepleri dikkate alınarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde işletme ve donatım malzemelerine ilişkin uygulamaları güncelliyor.
Kısaca: neler değişti?
- Havacılık ve denizcilikte kullanılacak muafiyet kodları; sektör, eşya ve yetkilendirilmiş yararlanıcı kriterlerine göre yeniden düzenlendi.
- Denizcilikte kullanılan donatım ve işletme malzemeleri de, havacılıkta olduğu gibi GTİP bazında belirlendi; eşya tanımlarında ve gümrük işlemlerinde standart sağlandı.
- Gerekli tüm teknik düzenlemeler Ticaret Bakanlığı’nın BİLGE sisteminde tamamlanarak uygulamaya alındı.
- Firmalar ve gümrük müşavirleri için bir Uygulama Broşürü yayımlandı.
Mevzuat dayanakları
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Madde 167/1-9 (d-e)
- 2009/15481 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Madde 97 ve 107
- 2026/12 sayılı Genelge
Muafiyet kodları ve yetkili kuruluşlar
Aşağıdaki eşya türleri için gümrük beyannamesinde ilgili muafiyet kodu kullanılıyor:
| Kod | Eşya | Yetkili kuruluş | Liste |
|---|---|---|---|
| 97DNZ | Deniz ulaşım araçlarında kullanılan donatım ve işletme malzemesi | Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü | Ek-1 |
| BK97A | Hava ulaşım araçlarında kullanılan donatım ve işletme malzemesi | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü | Ek-2 |
| BK97B | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yetkilendirilen hava aracı bakım, tedarik, tasarım ve üretim kuruluşlarının kullandığı eşya | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | Ek-2 |
| BK972 | Yolcu ve yük taşımacılığı yapan havayolu şirketlerinin ithal edeceği hava taşıtları ve motorları | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü | Ek-3 |
| 97AKS | Havayolu şirketlerinin ithal edeceği, Ek-2 listesinde yer almayan hava taşıtı ve motor aksam ve parçaları | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü | — |
Önemli uyarı: 97DNZ kodu ile ithal edilen eşya için ayrıca DENTV kodu kullanılamaz.
Başvuru ve ithalat süreci
- Yetkilendirme başvurusu: Firmalar önce Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına başvurur. Havacılık firmaları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne, denizcilik firmaları Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne başvurur.
- Yıllık izin yazısı: Uygun bulunan talepler için firma adı, vergi numarası, talep edilen muafiyet kodu ve izin süresini içeren yıllık izin yazıları, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğüne bildirilir.
- BİLGE’de tanımlama: Yalnızca bildirilen firmaların vergi numaraları BİLGE sisteminde ilgili kodlara tanımlanır.
- İthalat: İthalat, tanımlı GTİP’lerdeki eşya ile ve izin süresiyle sınırlı olarak yapılır.
Muaf ithal edilen eşyanın sonradan kullanımı
- Muafiyet dışı kullanım: Muaf olarak ithal edilmiş eşyanın muafiyetten yararlanamayan kişi ve kuruluşlara ödünç verilmesi, teminat gösterilmesi, kiralanması, devredilmesi, satılması veya muafiyet amacı dışında kullanılması için gümrük idaresine yazılı başvuru yapılır. Talep, eşyanın kontrolü, belgelerin incelenmesi ve gümrük vergilerinin tahsiliyle sonuçlandırılır.
- Muafiyet hakkı olanlar arasında devir: Eşyanın muafiyet hakkına sahip başka bir kişi veya kuruluşa ödünç verilmesi, kiralanması, devredilmesi veya satılması için de gümrük idaresine yazılı başvuru yapılır; başvuru belgeler incelenerek sonuçlandırılır.
Firmalar için hatırlatma: hata ve aksamaları önlemek için
- Yetkili kurumlara yapılan başvuruların ardından vergi numaranızın sistemde doğru kodlarla ilişkilendirildiğini kontrol edin.
- Gümrük beyannamesinde uygun muafiyet kodunu seçin.
- İzin sürelerine dikkat edin; süre dışındaki ithalatlar muafiyetten yararlanamaz.
- Muaf ithal edilen eşyanın devir, satış, kiralama ve kullanım amacına ilişkin kurallarına uyun.
Hava kargo açısından ne anlama geliyor?
Uçak yedek parçası, motor, aksam ve bakım malzemesi ithal eden havayolları ile bakım, tasarım ve üretim kuruluşları için kod seçimi artık daha net. Özellikle AOG (yerde kalan uçak) parçaları gibi acil gönderilerde, gümrükte gecikme yaşamamak için yükün hangi muafiyet koduna girdiğinin ve firmanın vergi numarasının BİLGE’de bu koda tanımlı olduğunun önceden teyit edilmesi gerekiyor. Uçak parçası ve havacılık malzemesi gönderilerinizde rezervasyon ve evrak hazırlığı için bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
2026/12 sayılı Genelge ne zaman yayımlandı?
Ticaret Bakanlığı Genelge’yi 19 Kasım 2026’da yayımladı; teknik düzenlemeler BİLGE sisteminde tamamlanarak uygulamaya alındı.
Uçak parçası ithalatında hangi muafiyet kodu kullanılıyor?
Hava ulaşım araçlarında kullanılan donatım ve işletme malzemesi için BK97A, yetkili bakım-tedarik-tasarım-üretim kuruluşlarının eşyası için BK97B, havayollarının ithal ettiği hava taşıtı ve motorlar için BK972, Ek-2’de yer almayan aksam ve parçalar için 97AKS kullanılıyor.
Muafiyetten yararlanmak için nereye başvurulur?
Havacılık firmaları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne, denizcilik firmaları Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne başvurur. Uygun bulunan firmaların vergi numaraları yıllık izin yazısıyla BİLGE’de tanımlanır.
Muaf ithal edilen eşya satılabilir veya kiralanabilir mi?
Evet, ancak gümrük idaresine yazılı başvuru yapılması gerekir. Muafiyet hakkı olmayan birine devirde gümrük vergileri tahsil edilir.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı duyurusu ve bilgilendirme görselleri (Ankara, 19.11.2026), Gümrükler Genel Müdürlüğü. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; işlemleriniz için Genelge’nin ve Uygulama Broşürü’nün güncel metnini esas alın.
Yorumlar (0)